อนุสาวรีย์พญามังราย

พญามังราย กษัตริย์องค์ที่ 25 แห่งราชวงศ์ลวะจักราช และทรงเป็นปฐมวงศ์กษัตริย์ราชวงศ์มังราย เป็นราชโอรสของพระเจ้าลาวเม็งแห่งราชวงศ์ลวจักราชผู้ครองเมืองหิรัญนครเงินยาง กับพระนางอั้วมิ่งจอมเมืองหรือพระนางเทพคำขยาย ราชธิดาของท้าวรุ่งแก่นชายเจ้าเมืองเชียงรุ้ง (มูลนิธิพ่อขุนมังรายมหาราช, 2538: 1) ต่อมาในปี พ.ศ. 1802 พญามังราย ได้ขึ้นครองราชย์สมบัติที่เมืองหิรัญนครเงินยาง การสร้างอาณาจักรในช่วงแรกของพระองค์ ทรงรวบรวมเมืองเล็กเมืองน้อยที่อยู่รอบเมืองเงินยาง ภายหลังใน พ.ศ. 1805 ทรงเสด็จลงมาสร้างเมืองใหม่ ทางทิศใต้ห่างจากเมืองเงินยาง ราว 20 กิโลเมตรเมตร ทรงเลือกเวียงไชยนารายณ์ เพื่อสร้างเป็นเวียงใหม่ เรียก เมืองเชียงราย เมืองเชียงรายจึงถือเป็นเมืองแรกในการรวบรวมเมืองสำคัญและสร้างความเป็นปึกแผ่น ให้กับอาณาจักรในยุคต่อมา จังหวัดเชียงราย จึงได้กำหนดให้วันที่ 26 มกราคม ของทุกปี เป็นวันคล้ายวันก่อตั้งเมืองเชียงราย เพื่อเป็นการรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพญามังราย และได้จัดพิธีบำเพ็ญกุศลสักการะดวงวิญญาณ พญามังรายมหาราช ณ วัดดอยงำเมือง (วัดงามเมือง) ซึ่งชาวเชียงรายเชื่อว่าเป็นที่บรรจุอัฐิของพญามังรายปรากฏหลักฐาน จากเอกสารกรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน เมื่อปี พ.ศ.2478 (ราชกิจจานุเบกษา, 8 มีนาคม 2478) ซึ่งได้ระบุความสำคัญว่าเป็นปูชนียสถาน พระยาไชยสงครามราชโอรสพญามังราย ได้นำพระอัฐิหลังถวายพระเพลิงพระศพพระราชบิดาแล้วได้เสด็จกลับมาครองเมืองเชียงรายมาบรรจุภายในสถูปภายในวัด ส่วนหลักฐานที่เขียนถึงการที่พญาไชยสงคราม (ขุนคราม) ราชโอรส นำพระอัฐิพญามังรายมาบรรจุภายในสถูปบนดอยยังไม่มีหลักฐานปรากฎที่แน่ชัด โดยในงานมีกิจกรรมทางศาสนพิธีแบบล้านนา ซึ่งประกอบไปด้วย พิธีสักการะบูชาพระสถูป การสืบชะตาเมือง การทำบุญเมือง และการจัดกิจกรรมสมโภชเมือง เพื่อถวายแด่องค์พ่อขุนมังรายแสดงออกถึงความกตัญญูกตเวที และความเคารพต่อดวงพระวิญญาณของพระองค์ท่าน และเพื่อความร่มเย็นและความเป็นสิริมงคลของเมืองเชียงรายอีกด้วย จุดเริ่มต้นของการจัดงานวันพ่อขุนมังรายมหาราช เริ่มต้นเมื่อปี พ.ศ. 2527 ในช่วงที่ นายมนตรี ตระหง่าน ดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย วัตถุประสงค์การจัดทำเหรียญที่ระลึก และ จัดกิจกรรมการออกร้านภายในสนามกีฬากลางจังหวัดเชียงราย เพื่อนำรายได้สมทบทุนจัดการแข่งขันกีฬาแห่งชาติ ครั้งที่ 18 ระหว่าง 20-26 มกราคม พ.ศ. 2528 (มูลนิธิพ่อขุนมังรายมหาราช, 2538: 38) และยังมีการจัดสืบทอดต่อมาจนถึงปัจจุบันโดยจะจัดขึ้นในวันที่ 26 มกราคม – 4 กุมภาพันธ์ เป็นประจำทุกปี

ที่ตั้ง

ตำบลหนองสี่แจ่ง อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย