เตาทุเรียง หมายเลข 42

รายละเอียด

โครงการศึกษาและอนุรักษ์เตาสังคโลกศรีสัชนาลัย ระยะที่ 3 มีเตาทับถมกันอยู่จำนวนมาก ค้นพบเตาทรงประทุนเรือ และเตาทรงตะกรับ ซึ่งมีลักษณะเป็นรูคล้ายเตาอั้งโล่ เป็นแหล่งผลิตเครื่องปั้นดินเผา เนื่องจากตั้งอยู่ใกล้แหล่งน้ำ ในอดีตมีการขนส่งทางน้ำ มีการซื้อขายสินค้าออกนอกประเทศ เช่น ประเทศฟิลิปปินส์ ประเทศอินโดนีเซีย และประเทศอื่น ๆ ภายในแถบเอเชีย

เตาทุเรียง แหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ของชาวหนองอ้อ เป็นเตาเผาเครื่องสังคโลกที่ทำเป็นรูปทรงประทุนเรือ มีห้องโถงเอาไว้ตั้งเครื่องสังคโลกโดยใช้กี่ คือ แท่งกลม ๆ ที่เอาไว้วางเครื่องสังคโลก มีปากเตาไว้เติมฟืนและมีปล่องควันด้านบน ในสมัยโบราณนิยมใช้ไม้ไผ่สีสุก (Bambusa blumeana) ซึ่งเป็นไผ่ที่ชอบขึ้นอยู่ตามริมน้ำและพบได้ทั่วไปตามริมฝั่งแม่น้ำยม ที่สำคัญไผ่ชนิดนี้ไม่ใช่ไม้หวงห้ามทางกฏหมายแต่อย่างได ในปัจจุบันเหตุที่ใช้ไม้ไผ่เนื่องจากให้ความร้อนสูงกว่าไม้ฟืนทั่ว ๆ ไป เมื่อเตาเกิดผุพังลงก็จะมีการปั้นเตาใหม่ทับพื้นที่เดิม จึงมักขุดพบเตามีลักษณะซ้อนกัน กรมศิลปากรได้ขุดค้นเตาแห่งนี้และบูรณะจนเกือบสมบูรณ์พร้อมกับมีอาคารจัดแสดงประวัติของเตาทุเรียงให้ได้ศึกษาหาความรู้และรับชมอย่างเพลิดเพลิน

เมื่อกล่าวถึงสุโขทัยซึ่งเป็นหนึ่งในอาณาจักรโบราณของไทย ใครๆ ก็มักจะนึกถึงศิลาจารึกหลักที่ 1 ของพ่อขุนรามคำแหง พระแท่นศิลาอาสน์ วัดวาอาราม รวมไปถึง เมืองศรีสัชนาลัย แต่ยังมีอีกสิ่งหนึ่งที่สำคัญในฐานะสินค้าจากอาณาจักรสุโขทัยที่มีชื่อเสียงตั้งแต่ยุครุ่งเรือง นั้นคือ เครื่องสังคโลก ศรีสัชนาลัย

บริเวณชุมชนหนองอ้อในปัจจุบัน ไม่ไกลจากอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ปรากฏแหล่งโบราณคดีเตาทุเรียงและเศษเครื่องปั้นดินเผาสังคโลกกระจายอยู่จำนวนมากมาย อย่างเตาทุเรียง หมายเลข 42 บ้านเกาะน้อย เป็นหนึ่งในเตาทุเรียงสมัยสุโขทัย ที่ถูกค้นพบจำนวนมากในพื้นที่หนองอ้อ โดยโครงการศึกษาและอนุรักษ์เตาสังคโลกศรีสัชนาลัย ระยะที่ 3 เตาทุเรียงมีลักษณะรูปทรงประทุนเรือ มีห้องโถงเอาไว้ตั้งเครื่องสังคโลกโดยใช้กี่ คือ แท่งกลม ๆ ที่เอาไว้วางเครื่องสังคโลก เตาทุเรียงมีปากเตาไว้เติมฟืนและมีปล่องควันด้านบน มีการใช้ไผ่สีสุกเป็นฟืนในการเผาเพราะหาได้ง่าย และให้ไฟที่ร้อนแรงสูงกว่าไม้ชนิดอื่น เตาทุเรียงนี้ตั้งอยู่ริมน้ำยม เพราะสามารถขนไปขายทางเรือได้สะดวก มีการสร้างเตาซ้อนทับบนเตาเก่าที่พังทลายไป แสดงให้เห็นว่ามีการทำเตาเผาต่อเนื่องเป็น


สถานที่จัดเก็บต้นฉบับ

อาคารอนุรักษ์กลุ่มเตาสังคโลก หมู่ 5 บ้านเกาะน้อย ตำบลหนองอ้อ อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย 64130

ชื่อเจ้าของ

กรมศิลปากร